Πέμπτη, 23 Οκτωβρίου 2014

Οι ακροάσεις τελείωσαν, ζητείται ακροατήριο.

Του Κώστα Αργυρού, στο tvxs

Οι ακροάσεις των νέων Επιτρόπων ολοκληρώθηκαν λοιπόν στο Ευρωκοινοβούλιο και ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ θα γιορτάσει την εκλογή της νέας του ομάδας και την ανάληψη των καθηκόντων της από την 1η Νοεμβρίου. Οι λίγο πιο απαιτητικοί παρατηρητές, όπως η σχολιάστρια της γερμανικής έκδοσης της Deutsche Welle, Μπάρμπαρα Βέζελ, αναρωτιόντουσαν τι νόημα είχε τελικά αυτό το “τσίρκο”. Μήπως αμφέβαλε κανείς για το τελικό αποτέλεσμα. Η μόνη που πλήρωσε τα σπασμένα ήταν η κυρία Μπράτουζεκ, αρχική υποψήφια από τη Σλοβενία, μια δηλαδή μικρή χώρα, προερχόμενη από την αποδυναμωμένη ομάδα των Φιλελευθέρων και χωρίς την στήριξη της κυβέρνησής της, που στο μεταξύ είχε αλλάξει. Εκεί εξαντλήθηκε η αυστηρότητα των ακροάσεων.
Η διάδοχός της έκανε ταχύρρυθμα μαθήματα, άφησε την γλώσσα της “εσωτερικότητας” και εντρύφησε στην κοινοτική “αργκό”, έμαθε τις φράσεις κλισέ και έπεισε όλους ότι είναι η κατάλληλη γυναίκα για το χαρτοφυλάκιο των μεταφορών. Καλοτάξιδη. Πήρε την απαιτούμενη έγκριση σε χρόνο ρεκόρ και το χρονοδιάγραμμα του κυρίου Γιούνκερ δεν πρόκειται να στραπατσαριστεί.
Οι Ευρωβουλευτές πείστηκαν μεταξύ των άλλων από συγκλονιστικές δηλώσεις του τύπου “θα επιδιώξω την στενή συνεργασία μαζί σας”, “θα προσπαθήσω να προωθήσω μια πολιτική προς όφελος των πολιτών”, “θα θέσω τον άνθρωπο στο επίκεντρο” και άλλα τέτοια βαρυσήμαντα.
Το ερώτημα είναι τώρα που τέλειωσαν οι ακροάσεις, αν θα βρεθεί και ακροατήριο. Αν δηλαδή οι Ευρωπαίοι πολίτες είναι διατεθιμένοι να πιστέψουν, ότι θα έχουν στο εξής να κάνουν με μια πιο “πολιτική Κομισιόν” με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει, η οποία θα θέσει πράγματι στο επίκεντρο της πολιτικής της την πραγματική σύγκλιση στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια εκτόξευσαν την φτώχεια και την ανεργία, τσαλαπάτησαν την καθημερινότητα και τις βεβαιότητες της μεσαίας τάξης, έκαναν τους φτωχούς φτωχότερους, γιγάντωσαν τις κοινωνικές ανισότητες, έδειξαν το πιο αποκρουστικό και γερασμένο πρόσωπο της “Ευρώπης”. (τα εισαγωγικά απαραίτητα).
Τι ακροατήριο θα βρει λοιπόν ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, ο πρωθυπουργός της χώρας της επίσημης φοροδιαφυγής; Τι ακροατήρια θα βρούν ο Ισπανός Κανιέτε με τις πετρελαιομετοχές, ο Ούγγρος Νάβρατσιτς με το αντιδημοκρατικό παρελθόν, ο Βρετανός Χιλ που τον ήξεραν ως τώρα μόνο οι λομπίστες του Λονδίνου, ο χωριάτης γερμανός Εττινγκερ που μπέρδεψε το icloud με το facebook, ο Γάλλος Μοσκοβισί με τις αποτυχημένες υπουργικές θητείες και ένα σωρό άλλοι “επιτυχημένοι” πολιτικοί που έφυγαν από τις πατρίδες τους, συχνά για να μην τους έχουν μέσα στα πόδια τους οι κυβερνώντες.
Είναι αυτή λοιπόν η dream team που θα αλλάξει την Ευρώπη, που θα βάλει στο στόχαστρο την ανάπτυξη και την απασχόληση ή είναι μια “αγέλη γελωτοποιών” όπως “άκομψα” είχε σχολιάσει ένας ευρωβουλευτής των Πρασίνων; Οσο καλή πρόθεση κι αν θέλει να δείξει κανείς, αν ήταν να στοιχηματίσει μάλλον θα έκλινε προς την δεύτερη άποψη.

Η ομάδα Γιούνκερ μοιάζει με ένα ετερόκλητο θίασο, χωρίς συνοχή, που δεν έχει να παρουσιάσει κάνενα σχέδιο ως τώρα πέραν κάποιων “περιφερόμενων” 300 δισ. που υποτίθεται ότι θα ρίξει στην αγορά για να αρχίσουν να ανθίζουν τα ξεραμένα, ξεκληρισμένα ευρωπαϊκά λιβάδια. Παρόμοιες υποσχέσεις είχε δώσει και η “ομάδα Μπαρόζο” που μας αποχαιρετά. Τα αποτελέσματα γνωστά. Το ακροατήριο έχει κάθε λόγο να δυσπιστεί, όταν βλέπει τη σημερινή Ευρώπη των 28 να λειτουργεί με τις ίδιες μεθόδους, που σκαρφίστηκαν κάποιοι εμπνευσμένοι πολιτικοί, σε συνεργασία με πολυμήχανους γραφειοκράτες είκοσι ή τριάντα χρόνια πριν.

Τρίτη, 21 Οκτωβρίου 2014

Αργοπορημένο θάρρος

Πολλοί αποκάλεσαν σχεδόν “ιστορική” την ομιλία του απερχόμενου προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο αυτές τις ημέρες στο Λονδίνο. Κυρίως γιατί ο άλλοτε πρωθυπουργός της Πορτογαλίας χρησιμοποίησε μια ξεκάθαρη γλώσσα, στην οποία δε μας είχε συνηθίσει μέχρι τώρα, για να προειδοποιήσει τους Βρετανούς ακροατές του, ότι θα ήταν “ιστορικό λάθος” αν αποφάσιζαν να ξεκόψουν από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο κύριος Μπαρόζο χρησιμοποίησε επίσης αρκετά σαφή γλώσσα για το θέμα της μετανάστευσης, ζητώντας ουσιαστικά από την κυβέρνηση Κάμερον να παρατήσει τη φτηνή αντιευρωπαϊκή δημαγωγία, στην οποία φαίνεται να στηρίζει τις όποιες ελπίδες της για μια επανεκλογή της την άνοιξη του 2015.

Ο κύριος Μπαρόζο έχει κάθε δίκιο να υποστηρίζει, ότι η απάντηση στους εθνικιστές κινδυνολόγους δε μπορεί να είναι η υιοθέτηση των θέσεων τους, αλλά η αντιμετώπισή τους με την προβολή της μεγάλης εικόνας. Και αυτή η εικόνα αποκαλύπτει, με βάση τα επιχειρήματα των πιο ψύχραιμων ότι ένα πιθανό “Brexit” θα έχει ανυπολόγιστες συνέπειες και για τη Βρετανία αλλά και για την υπόλοιπη Ευρώπη. Οσοι πιστεύουν ότι είναι αμελητέα ποσότητα η αλληλεξάρτηση, που προκαλεί αυτή η σχέση, έστω και με τις ιστορικές ιδιαιτερότητές της κάνουν ένα πολύ απλοϊκό υπολογισμό. Και αυτό θα συζητηθεί υποχρεωτικά και θα φανεί ίσως και στους μήνες, που θα ακολουθήσουν μέχρι και τις βρετανικές εκλογές.

Το πρόβλημα με τον κύριο Μπαρόζο είναι ότι βρήκε αυτό το “θάρρος”, να μιλήσει ανοικτά δηλαδή αρκετά αργοπορημένα. Σε δέκα μέρες θα είναι και επίσημα ένας “παλαίμαχος των Βρυξελλών”, που δεν θα έχει επίσημα λόγο και ρόλο στις εξελίξεις. Εχει κάθε δικαίωμα φυσικά να θεωρεί ότι μπορεί να αφήσει μια πολιτική παρακαταθήκη και να θυμίσει σε όλους πόσο γνήσιος “ευρωπαϊστής” υπήρξε. Θα έπρεπε όμως αυτό το θάρρος να μην του είχε λείψει και σε άλλες περιπτώσεις και σε άλλες εποχές. Η εικόνα μιας Ευρώπης, που οι φυγόκεντρες τάσεις είναι πολύ πιο εμφανείς από τις κεντρομόλες δεν είναι τωρινή. Η παγκόσμια οικονομική κρίση δεν ξεκίνησε τώρα. Εδειχνε ήδη τα δόντια της από τα τέλη του 2008, αρχές του 2009, τότε που ο κύριος Μπαρόζο ασχολείτο σχεδόν αποκλειστικά με την επανεκλογή του, αποφεύγοντας να δυσαρεστήσει οποιαδήποτε μεγάλη κυβέρνηση κυρίως το δίδυμο Μέρκελ-Σαρκοζί. Την ίδια τακτική αποφάσισε να ακολουθήσει και στο μεγαλύτερο μέρος της δεύτερης θητείας του, ελπίζοντας για μεγάλο διάστημα να κάνει την “έκπληξη” και να προταθεί και για μια τρίτη πενταετία.


Μόνο όταν κατάλαβε ότι αυτό το σενάριο δεν υπήρχε περίπτωση να προκριθεί από τους Ευρωπαίους ηγέτες και πρωτίστως από την κυρία Μέρκελ, άρχισε να... λύνεται η γλώσσα του. Αλλά και πάλι οι παρεμβάσεις του ήταν συνήθως άνευρες και ανούσιες. Κανείς δεν θα θυμάται τον κύριο Μπαρόζο ως ένα πολιτικό, που έβαλε τη δική του σφραγίδα στην Ευρώπη. Εκτός αν αυτή η σφραγίδα μιλά για μια Ευρωπαϊκή Επιτροπή απολίτικη, καθαρά διαχειριστική, σχεδόν φοβική απέναντι στους μεγάλους, που “λεονταρίζει” κάποιες φορές απέναντι στους μικρούς για να κρατά τουλάχιστον τα προσχήματα.

Δευτέρα, 20 Οκτωβρίου 2014

Πού είναι η Lufthansa;

Τελικά φαίνεται ότι η Lufthansa είναι κάτι σαν το ευρώ. Ολα λειτουργούν ρολόι σε συνθήκες καλοκαιρίας. Σε απρόβλεπτες καταστάσεις ο γερμανικός προγραμματισμός, που συνηθίζει να θαυμάζει όλη η Ευρώπη κάνει... φτερά. Είχα προγραμματίσει να πετάξω σήμερα για Φρανκφούρτη και είχα κλείσει στη συνέχεια και εισιτήρια για τρένο και ξενοδοχείο στο Στρασβούργο. Η απεργία των πιλότων, που ανακοινώθηκε μόλις χτες το απόγευμα οδήγησε σε ματαίωση πάνω από 1.000 πτήσεις, ανάμεσά τους και τη δική μου. Ως εδώ καλά. Παραβλέπω ότι δεν μου ήρθε καμιά σχετική ειδοποίηση και γλύτωσα την άσκοπη ταλαιπωρία του αεροδρομίου, επειδή είχα την προνοητικότητα να ενημερωθώ μέσω διαδικτύου ότι η πτήση “ακυρώνεται”. Ούτε ένα αυτοματοποιημένο ηλεκτρονικό μήνυμα δεν ήταν σε θέση να στείλουν.
Το θέμα είναι ότι η γερμανική εταιρεία, που καμαρώνει ότι έχει τους περισότερους πελάτες στην Ευρώπη, δεν έχει προβλέψει ότι μπορεί και να συμβεί κάτι τέτοιο, έστω και αν αυτή είναι η 8η κατά σειρά απεργία μέσα σε ένα χρόνο. Το site της αδυνατούσε να σου δώσει πληροφορίες, πέραν μιας αυτοματοποιημένης “πρότασης” να πετάξεις την Τετάρτη το πρωί. Να χάσεις δηλαδή δύο ήδη πληρωμένες νύκτες του ξενοδοχείου και φυσικά, ότι ραντεβού μπορεί να είχες προγραμματίσει για το επόμενο διήμερο.
Προσπάθησα και κατάφερα μετά από κάποιες απόπειρες να συνομιλήσω με κάποιον αγνώστου εθνικότητας υπάλληλο, με αμφίβολης ποιότητας γνώσεις αγγλικών, σε ένα call center σε κάποια χώρα, που δεν γνωρίζω (κωδικός +27). Αυτός φυσικά δεν είχε να μου πεί τίποτα χρήσιμο και με παρέπεμψε σε ένα ελληνικό νούμερο, το οποίο είχα ήδη μάταια καλέσει και πρέπει να έχω καλέσει σήμερα πάνω από 80 φορές και είναι διαρκώς κατειλημμένο ή έχει “βλάβη” (αν δεν είναι εντελώς κατεβασμένο). Μιλάμε για τρελή εξυπηρέτηση. Εκτός αν είναι οι πιλότοι, που έχουν καθήκον να σηκώνουν και τα τηλέφωνα, οπότε κατανοώ τη σιωπή και ζητώ ταπεινά συγγνώμη. Το ίδιο ισχύει και για το email (ath.mm@globaltelesales.ie) που υποτίθεται ότι δίνουν για την Ελλάδα, το οποίο γυρίζει πίσω ως μη παραδοθέν. Προφανώς η λογική της εταιρείας είναι “όταν απεργούμε, εξαφανιζόμαστε γενικώς”.
Θεωρητικά βέβαια η ΕΕ προστατεύει τα “δικαιώματα των επιβατών” και κάποια στιγμή θα πάρω ίσως τα χρήματά μου πίσω για το αντίτιμο του εισιτηρίου. Ηδη κατέθεσα το σχετικό αίτημα. Το χρόνο και τα ραντεβού, που έχασα αυτό το διήμερο ποιός θα μου τα πληρώσει; Τα χρήματα για το τρένο και το ξενοδοχείο; Θα πρέπει τώρα να αναγάγω σε στόχο της ζωής μου τη “δικαίωση” απέναντι σε μια εταιρεία-κολοσσό; Και πόσες ώρες, μέρες, νεύρα θα χρειαστεί να καταναλώσω ελπίζοντας σε κάποια λύση, αν ποτέ τα καταφέρω;

Η ιστορία είναι μάλλον άκρως διδακιτική. Μια Ευρώπη, όπου οι εταιρείες δεν υπολογίζουν τον πελάτη. Τον αντιμετωπίζουν ως ένα κωδικό και μια πιστωτική κάρτα. Προσπαθούν να αποφύγουν οποιαδήποτε διαπροσωπική επαφή και αν αυτή χρειαστεί μετατίθεται σε κάποια χώρα του τρίτου κόσμου σε συζητήσεις με υπαλλήλους, που δεν έχουν καμιά γνώση του αντικειμένου, πέραν αυτού που προσφέρουν οι έτοιμες λίστες με τα κουτάκια απαντήσεων μπροστά τους. Οι ίδιες λίστες, που συναντάς και σε FAQ λίστες στο διαδίκτυο και οι οποίες είναι έτσι φτιαγμένες για να σου σπάσουν τα νεύρα αν έχεις να ρωτήσεις οτιδήποτε εκτός “πλαισίου”, μη προκαθορισμένο, μη βολικό για την εταιρεία. Αυτή είναι η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία στην Ευρώπη. Αλλά όσα ωραία και αν γράφει στο site της εγώ δεν ήθελα να ρωτήσω “Ποιά είναι η Lufthansa;” αλλά “Πού είναι η Lufthansa;”. Και απάντηση δεν πήρα. 

Παρασκευή, 17 Οκτωβρίου 2014

Sex & Drugs & Ανάπτυξη

Πρώτα η “καλή” είδηση. Η ιταλική οικονομία δεν παρουσίασε αρνητικούς δείκτες ανάπτυξης για δύο συνεχόμενα τρίμηνα, άρα και επίσημα δεν βρίσκεται σε ύφεση. Η μικρή λεπτομέρεια που μπορεί να στεναχωρήσει τους θαυμαστές του Ματέο Ρέντσι. Το “κατόρθωμα” αυτό οφείλεται ουσιαστικά στην απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να συνυπολογίζει πλέον “κατά εκτίμηση” στο ΑΕΠ της χώρας και το τζίρο από διάφορες παράνομες δραστηριότητες, όπως η πορνεία και το λαθρεμπόριο ναρκωτικών, τσιγάρων και όπλων.
Δεν πρόκειται πάντως για καμιά ιταλική “πατέντα”, αφού η συγκεκριμένη μεθοδολογία είναι πλέον επιτρεπτή στην Ευρώπη και την χρησιμοποιούν ή έχουν ανακοινώσει ότι θα την χρησιμοποιήσουν όλες οι μεγάλες χώρες με εξαίρεση της Γαλλίας. (Kάποιες μάλιστα όπως η Αυστρία την χρησιμοποιούσαν στα “μουλωχτά” εδώ και μια πενταετία.) Απλά στην περίπτωση της Ιταλίας η “πρόσθεση” αυτή κυμαίνεται μεταξύ του 1 και 2% επί του συνόλου του ΑΕΠ, όταν για παράδειγμα η Ισπανία, που επίσης χρησιμοποιεί την ίδια μέθοδο πρόσθεσε 0,87%. Ανάλογα είναι τα ποσά και στη Βρετανία, που εδώ δεν είχε πρόβλημα να προσαρμοστεί με τις “ευρωπαϊκές προδιαγραφές”. Πάντως και οι “τίμιοι” Γερμανοί έχουν αποφασίσει να συνυπολογίζουν στο ΑΕΠ τους τέτοιες δραστηριότητες της παραοικονομίας, αφού αυτός ο τρόπος θεωρείται “σωστότερος” και από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΟΗΕ και “αντικατοπτρίζει πιο εύστοχα” τις πραγματικές συνθήκες ζωής. Κάποιες κακές γλώσσες είπαν βέβαια ότι αν οι Ιταλοί συνυπολόγιζαν όλο το τζίρο της “γκρίζας οικονομίας” τους, τότε το ΑΕΠ τους θα αυξανόταν κατά 25% περίπου. Εκεί δεν έχουν φτάσει πάντως ακόμα. Είναι όμως ένα ζήτημα το πώς υπολογίζει κανείς αυτά τα νούμερα και πόσο εύκολα θα μπορεί να τα “φουσκώσει” αν χρειαστεί.
Η μεθοδολογία αυτή, όσο και αν βασίζεται σε “αξιόπιστους” και “επιστημονικούς” υπολογισμούς περιέχει το στοιχείο της “δημιουργικής λογιστικής” και δείχνει ότι τελικά αν κάποιοι κυβερνώντες θέλουν να κάνουν ένα καλό ρετουσάρισμα στους οικονομικούς δείκτες των χωρών τους βρίσκουν πάντα τα κατάλληλα εργαλεία. Ας μην ξεχνάμε ότι όταν αυξάνεται το ΑΕΠ, δεν έχεις να επιδείξεις απλά ανάπτυξη, αλλά βελτιώνεις και τη σχέση του χρέους απέναντι του.

Από την άλλη ακούγεται μάλλον σουρεαλιστικό να μιλά κάποιος ισχυρός Δυτικοευρωπαίος για τόνωση της “ανάπτυξης” και να εννοεί με αυτό ότι είχαν αυξημένη πελατεία οι μαστρωποί και οι έμποροι ναρκωτικών. Θα αντιτείνει κανείς ότι “χρήμα είναι κι αυτό” από το οποίο ζουν κάποιοι και ορισμένοι ίσως και υπερβολικά καλά. Αλλά ταιριάζει ο χαρακτηρισμός “ανάπτυξη”; Προφανώς και κάποιοι που προειδοποιούν ότι θα πρέπει να αναθεωρήσουμε ως “δυτικός κόσμος” τη λογική της αέναης ανάπτυξης δεν έχουν ακριβώς αυτό στο μυαλό τους. Αλλά είναι κι αυτή μια απόδειξη για το που μπορεί να οδηγήσει τελικά η τυφλή προσήλωση σε κάποιους δείκτες, που οφείλουν να ευημερούν ακόμα και όταν οι κοινωνίες δείχνουν να διολισθαίνουν προς το... παρελθόν ή σίγουρα προς ένα πολύ πιο αβέβαιο μέλλον. Ψιλά γράμματα θα πείτε. Αυτό που μετράει όπως έγραψε μια αυστριακή εφημερίδα είναι ότι “Η Ευρώπη επιδεικνύει ένα μικρό αναπτυξιακό θαύμα στα χαρτιά”.

Τετάρτη, 15 Οκτωβρίου 2014

Δύο... γλώσσες και δύο σταθμά

Το ερώτημα είναι θεμιτό και ξεπροβάλει κάθε φορά, που ένας ξένος αξιωματούχος “γκρεμίζει” με μια “ξερή” του δήλωση την αφήγηση, που προσπαθεί να περάσει στην ελληνική κοινωνία η εκάστοτε κυβέρνηση. Οι πολιτικοί μας τελικά μιλάνε την ίδια γλώσσα και στα ελληνικά ΜΜΕ και στις συναντήσεις με τους ξένους ομολόγους τους ή έχουν κάθε φορά και άλλο ρεπερτόριο; Γιατί αν λένε τα ίδια και στα δύο ακροατήρια, τότε αυτό σημαίνει ότι κάποιο από τα δύο έχει σοβαρό πρόβλημα κατανόησης των όσων ακούει...
Η ιστορία με την... έξοδό μας από το μνημόνιο ξαναφέρνει στην επικαιρότητα το ζήτημα αυτής της διγλωσσίας. Την ώρα που η κυβέρνηση θυμίζει νευρικό εραστή, από ταινία του Γούντυ Αλλεν και προσπαθεί αγχωτικά να φιλοτεχνήσει ένα κάδρο ενός νέου “success story” τα χτυπήματα αμφισβήτησης από το εξωτερικό είναι απανωτά. Δεν είναι μόνο ότι η Ελλάδα έχει αναλάβει μια σειρά από υποχρεώσεις, έχει περάσει νόμους, έχει να πληρώσει τόκους που εκτείνονται και τα επόμενα χρόνια. Δεν είναι μόνο ότι μέσα από το Δημοσιονομικό Σύμφωνο έχει δεσμευτεί για μια σειρά από ζητήματα, τα οποία θα καθορίζουν την καθημερινότητά μας για πολλά χρόνια αν δεν ανατραπεί ριζικά το σκηνικό στην Ευρώπη.
Είναι ότι μια σειρά ξένοι αξιωματούχοι έχουν ουσιαστικά “γκρεμίσει” τις τελευταίες ημέρες αυτήν την αφήγηση, εκφράζοντας αμφιβολίες για το αν η Ελλάδα μπορεί να βγει στις αγορές, τονίζοντας ότι η επιτήρηση θα συνεχιστεί με την μια ή την άλλη μορφή, υπενθυμίζοντας ότι οι “μεταρρυθμίσεις” ακόμα δεν έχουν ολοκληρωθεί, μιλώντας μονότονα για ανειλημμένες υποχρεώσεις της Αθήνας. Εκτός αν στην ελληνική κυβέρνηση θεωρούν ότι δηλώσεις σαν του Ντράγκι, του Σόιμπλε, της Λαγκάρντ, του Ντάιζελμπλουμ ή των εκπροσώπων της Τρόικα και της Deutsche Bank (μόλις χθες) ταυτίζονται με τις δικές τους...
Η τακτική αυτή, πέραν του ότι είναι άκρως υποτιμητική για τον απλό πολίτη είναι και επικίνδυνη, αν στοιχειωδώς κρατάμε στην μνήμη μας το πού έχουν οδηγήσει το πολιτικό σύστημα οι συνεχείς απογοητεύσεις, που έχει προσφέρει στον ελληνικό λαό. Αλλά η υποψία είναι πια βάσιμη ότι η παρούσα κυβέρνηση το έχει πάρει απόφαση ότι ο χρόνος της μετρά αντίστροφα και μιλά εκ του ασφαλούς, αφού γνωρίζει ότι αύριο δεν θα έχει να απολογηθεί (ως κυβέρνηση τουλάχιστον). Το ερώτημα ισχύει φυσικά και για την αντιπολίτευση, που επίσης έχει δείξει ότι προσπαθεί να κερδίσει συνομιλητές διεθνώς και λειτουργεί συχνά εξίσου αγχωτικά. Λένε άραγε οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης “εν αναμονή” στους ξένους συνομιλητές τους, ακριβώς τα ίδια που λένε και στους Ελληνες ψηφοφόρους; Ή προετοιμάζονται και αυτοί για το κλαμπ, που θέλει δύο γλώσσες, μια εσωτερικού και μια εξωτερικού;

Στην Ελλάδα που υποτίθεται τόσα διδάχτηκε από την κρίση συνεχίζουμε να θεωρούμε ότι μπορούμε να μιλάμε μεταξύ μας σαν να μην μας ακούει κανένας “ξένος”. Μοιάζουμε ανίκανοι να ξεκόψουμε από αυτή την παράδοση. Από τη στιγμή που όλα τα πολιτικά κόμματα συμπεριφέρονται σαν να βρισκόμαστε σε μια μακρά προεκλογική περίοδο, που οι εκπρόσωποι τους απλά αραδιάζουν επιλεκτικά νούμερα, που έχουν αποστηθίσει από κομματικά “non papers” ο μέσος ψηφοφόρος πρέπει να έχει μαντικές ικανότητες, για να καταλάβει ποιός τελικά λέει την αλήθεια... Και οι “εταίροι” μας θα συνεχίζουν να μας βλέπουν σαν άτακτα παιδιά. Μπορεί να μας κουνούν καμιά φορά το κεφάλι με κατανόηση, αλλά πάντα θα μας βλέπουν με επιφύλαξη και θα έχουν στο συρτάρι τις “εντολές”, για το τι πρέπει να κάνουμε, αν θέλουμε να συνεχίσουμε να παραμείνουμε “εταίροι”.

Κυριακή, 12 Οκτωβρίου 2014

Μπάλα, χρήμα και “μονομάχοι” σε κατάθλιψη

Το να μένεις για πάνω από ένα μήνα και μάλιστα στην αρχή της χρονιάς χωρίς τον δεύτερο καλύτερο σκόρερ σου της περασμένης σεζόν, είναι κάτι που κανένας προπονητής δεν το θέλει. Ειδικά όταν έχει ήδη χάσει και τον πρώτο σκόρερ της περασμένης περιόδου. Ο τραυματισμός του Ντάνιελ Στάριτζ θεωρείται σε μεγάλο βαθμό συνυπεύθυνος για τη μιζέρια της Λίβερπουλ, που έκανε τον χειρότερο της Σεπτέμβρη εδώ και δεκαετίες και γρατσούνισε άσχημα τη λαμπερή εικόνα που φαινόταν να χτίζει ο προπονητής της, Μπρένταν Ρότζερς. Το πικάντικο της υπόθεσης ήταν ότι ο 25χρονος τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια της διακοπής των ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων για τις υποχρεώσεις των εθνικών ομάδων. Και ούτε καν σε αγώνα, αλλά στην προπόνηση της Εθνικής Αγγλίας.
Στη συγκεκριμένη διακοπή μάλιστα η Λίβερπουλ έχασε με τραυματισμούς και για αρκετές εβδομάδες τον Ουαλλό Τζο Αλεν και τον Γερμανό Εμρε Τσαν, στερώντας από τον τεχνικό της δύο εναλλακτικές επιλογές για τον χώρο της μεσαίας γραμμής. H κακοτυχία των διεθνών συνεχίζεται όμως για την ομάδα του Μέρζεϋσάιντ, αφού και ο Κροάτης Ντέγιαν Λόβρεν δηλώθηκε την περασμένη εβδομάδα τραυματίας, κατά τη διάρκεια της προπόνησης της Εθνικής του.
Η Λίβερπουλ δεν είναι φυσικά η μόνη ομάδα, που πλήττεται από τις “διεθνείς” υποχρεώσεις των ποδοσφαιριστών της. Αυτές τις ημέρες γίνεται πολύς λόγος για το πού και πώς τραυματίστηκε ο Μεσούτ Εζιλ, με την γερμανική ομοσπονδία να δηλώνει, ότι έφτασε τραυματίας στην συγκέντρωση της εθνικής μετά από την τελευταία συμμετοχή του στο ντέρμπυ της ομάδας του της Αρσεναλ με την Τσέλσι.
Η συνεχής καταπόνηση των διεθνών ποδοσφαιριστών, που αναγκάζονται να ταξιδέψουν συχνά χιλιάδες χιλιόμετρα για να βρουν τις εθνικές τους ομάδες, έχοντας ήδη ένα βεβαρημένο πρόγραμμα με τις ομάδες τους, που μερικές φορές αγγίζει τα 60 παιχνίδια το χρόνο είναι έτσι κι αλλιώς ένα θέμα και στη Γερμανία, όπου οι “άτυχες” των προηγούμενων σεζόν ήταν κυρίως η Ντόρτμουντ και η Σάλκε. Φέτος όμως η αντιπαράθεση φαίνεται να αποκτά μια νέα δυναμική.
Το αγγλικό και το γερμανικό πρωτάθλημα, που θεωρούνται και τα πιο ανταγωνιστικά είναι αυτά που κάνουν το πρόβλημα ακόμα πιο φανερό. Οι σύγχρονοι ποδοσφαιριστές καλούνται να παίξουν το ρόλο των “μονομάχων”, που πρέπει να μπαίνουν στην αρένα δύο ή και τρεις φορές την εβδομάδα για να τιμήσουν τα συμβόλαια τους, αλλά και να ικανοποιήσουν τις ανάγκες μιας κοινωνίας του μιντιακού θεάματος, που έχει μετατρέψει το ποδόσφαιρο σε μια από τις μεγαλύτερες κερδοφόρες δραστηριότητες στον πλανήτη. Σε μια κανονική εβδομάδα δεν υπάρχει ημέρα, που η συνδρομητική τηλεόραση να μην έχει να προσφέρει ένα παιχνίδι κάποιου κορυφαίου πρωταθλήματος ή μιας ευρωπαϊκής διοργάνωσης.
Και σε μια εποχή, που πολλές ομάδες έχουν γίνει τόσο πολυεθνικές, που οι παίκτες τους δεν καταλαβαίνουν καν τα συνθήματα των οπαδών τους οι εθνικές ομάδες ισχυρίζονται ότι καλούνται να διασώσουν τον “εθνικό χαρακτήρα” του ποδοσφαίρου. Και οι εταιρείες έχουν μια δεύτερη ευκαιρία να εκμεταλλευτούν το προφίλ των αστεριών τους. Τι κι αν ο Εζιλ στην Αρσεναλ ή ο Ρόις στην Ντόρτμουντ φορούν PUMA σκέφτονται οι άνθρωποι της Αdidas, που περιμένουν τους αγώνες της εθνικής για να συλλέξουν εικόνες τους με τη δική της φανέλα. Το ίδιο προφανώς υπολογίζει και η Nike για τους ξενιτεμένους Βραζιλιάνους με το δικό της λογότυπο στο στήθος, σε μια χώρα όπου το επίσημο “τρικό” κοστίζει σχεδόν όσο το μηνιαίο εισόδημα ενός ανειδίκευτου εργάτη.
Ομως αυτούς τους ρυθμούς δεν τους αντέχει το ανθρώπινο σώμα, όπως εδώ και χρόνια προειδοποιούν οι ειδικοί. Η συζήτηση άναψε φέτος, χρονιά έτσι κι αλλιώς ιδιαίτερης καταπόνησης εξαιτίας του καλοκαιρινού μουντιάλ, όταν στο πρόγραμμα μπήκαν και διεθνή φιλικά μέσα στο Σεπτέμβριο, τα οποία έκαναν άνω κάτω το πρόγραμμα πολλών “εμπορικών ομάδων”. “Σκοτώνουμε τους ποδοσφαιριστές” είπε ο Πεπ Γκουαρντιόλα της Μπάγερν και ο Ζοζέ Μουρίνιο προειδοποίησε ότι ο καλύτερος του επιθετικός ο Ντιέγκο Κόστα θα πρέπει να προφυλαχτεί, αφού δεν θα αντέξει τέτοιο πρόγραμμα μέχρι το τέλος.
Ομως “είναι πολλά τα λεφτά” όπως και οι δύο ακριβοπληρωμένοι τεχνικοί καλά γνωρίζουν. Το ποδόσφαιρο δείχνει να έχει γίνει θύμα της ίδιας της επιτυχίας του, δημιουργώντας μια όλο και πιο μεγάλη φούσκα. Οι “εμπορικές ομάδες” περιοδεύουν όταν βρουν χρόνο στην Ασία, στην Αυστραλία και στη Βόρειο Αμερική για να αλώσουν “παρθένες ποδοσφαιρικά αγορές” και οι εκεί διψασμένοι για “καλή μπάλα” πελάτες εξαγριώνονται, όταν βλέπουν ότι πλήρωσαν 100, 200 ή 300 δολάρια για να δουν τα “δεύτερα” ή τα “τρίτα” της ομάδας. Δείγμα κι αυτό του ότι η φούσκα μπορεί να φτάνει σιγά σιγά στα όρια της. Οπως και το γεγονός ότι πολλοί φίλαθλοι στην Αγγλία είναι αποκλεισμένοι από τα γήπεδα, όταν σε περιόδους κρίσης ένα εισιτήριο κοστίζει από 50 έως και 80 λίρες. Το ποδόσφαιρο ως διασκέδαση των ευκατάστατων;
Στο παραδοσιακό σύνθημα “πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο δυνατά” έχει προστεθεί πλέον και το “πιο συχνά, πιο ακριβά”. Τέτοιες εξω-ευρωπαϊκές περιοδείες στερούν άλλωστε και το επιχείρημα των ομάδων, ότι νοιάζονται για την υγεία και τις αντοχές των ποδοσφαιριστών τους και δίνουν ένα πρόσθετο όπλο στις εθνικές ομοσπονδίες, που ζητούν όλο και περισσότερες ελεύθερες ημερομηνίες. Αλλωστε για χώρες, που δεν έχουν “ακριβά” πρωταθλήματα αλλά αρκετούς “λεγεωνάριους” αυτή είναι μια καλή ευκαιρία για πρόσθετα έσοδα, ειδικά τώρα με την τάση για κεντρική διαχείριση και “πιο δίκαιη μοιρασιά” των τηλεοπτικών δικαιωμάτων ακόμα και των προκριματικών αγώνων των μεγάλων διοργανώσεων.

Τι λένε οι ίδιοι οι ποδοσφαιριστές; Οι περισσότεροι δε μιλάνε γνωρίζοντας ποιό είναι το τίμημα για το διπλό ρόλο του “επιχειρηματία” που μαζεύει λεφτά από τους συλλόγους και παράλληλα του “λαϊκού ήρωα” που ανεβάζει τη δημοτικότητά του αλλά και το κασέ του χάρις στην Εθνική ομάδα. Το σίγουρο είναι ότι ολοένα και περισσότεροι αποφασίζουν να απαλλαγούν από την διπλή πίεση σε όλο και μικρότερες ηλικίες αποχωρώντας από τις εθνικές ομάδες. Εντυπωσιακό είναι επίσης να συνειδητοποιεί κανείς, διαβάζοντας βιβλία όπως το “I am the secret footballer”, που έγινε μπεστ-σέλλερ στην Αγγλία, ότι μπορεί να υπάρχουν εκατομμυριούχοι αστέρες, που πάσχουν από κατάθλιψη και παίρνουν ψυχοφάρμακα. Το βιβλίο αυτό που αξίζει να διαβάσει κανείς τελειώνει με τη φράση του ανώνυμου ακόμα συγγραφέα του: “Αγαπώ αυτό το παιχνίδι, αλλά κάποια στιγμή θέλω πίσω τη ζωή μου”.

Πέμπτη, 9 Οκτωβρίου 2014

Ξεφουσκώνει το “German Wunder”;

Πολλοί οικονομολόγοι έχουν κατά καιρούς προβλέψει, ότι η εμμονή του Βερολίνου στην αυστηρή περιοριστική πολιτική θα αναθεωρηθεί μόνο, όταν οι συνέπειές της θα αρχίσουν να βλάπτουν και την ίδια τη Γερμανία, πιέζοντας για αλλαγή πλεύσης. Ως τότε το δίδυμο Μέρκελ-Σόιμπλε θα καλεί τους υπόλοιπους Ευρωπαίους να πορευθούν στα βήματά τους, για να μπορέσουν να απολαύσουν κι αυτοί την ευτυχία, που χαρίζει το “γερμανικό θαύμα”. Οι τελευταίες προβλέψεις του ΔΝΤ, αλλά και οι νέες προειδοποιήσεις Γερμανών οικονομολόγων, που αμφισβητούν την δογματική προσήλωση στη λιτότητας δείχνουν τώρα, πως ίσως να μην είναι και πολύ μακριά η στιγμή, που το “γερμανικό θαύμα” θα αρχίσει να ξεθωριάζει ή ακόμα και να εμφανίσει κάποιες ρωγμές.
Η πτώση των εξαγωγών και των παραγγελιών της γερμανικής βιομηχανίας, σε συνδυασμό με την προς τα κάτω αναθεώρηση των προβλέψεων για τους δείκτες ανάπτυξης της ερχόμενης διετίας, μπορεί να δικαιολογούνται προς το παρόν με “έκτακτα περιστατικά”, όπως η κρίση στην Ουκρανία και η επιδείνωση των ρωσογερμανικών σχέσεων ή να αποδίδονται εν μέρει στη ...θερινή ραστώνη, αλλά πολλοί πιστεύουν ότι τα αίτια δεν είναι μόνο εποχιακά.
Η “Ζουντντόιτσε Τσάιτουνγκ” εκφράζει αυτή την άποψη, ότι δηλαδή το “German Wunder”, που θαύμαζαν όλοι μέχρι τώρα οδεύει σταδιακά προς το τέλος του. Και επισημαίνει ακόμα ότι η τακτική της καγκελαρίου, που προτιμά να περιμένει, παρά να προλαβαίνει τις εξελίξεις ίσως να αποδειχτεί μοιραία. Η κυβέρνηση Μέρκελ εκτιμούν πολλοί, απλά διαχειρίστηκε τις “ευτυχείς συγκυρίες” και αποδεικνύεται απροετοίμαστη για τις πιθανές αρνητικές εξελίξεις.

Οι αγορές της Ευρωζώνης έχουν κλονιστεί, κάποιες άλλες ...κάνουν νερά και η εσωτερική κατανάλωση παραμένει με το χειρόφρενο σηκωμένο, όσο η σιδηρά καγκελάριος συνεχίζει να επαινεί την “εγκράτεια της Σουηβής νοικοκυράς”. Ετσι κι αλλιώς οι καθηλωμένοι μισθοί αλλά και οι ολοένα αυξανόμενες εστίες έντασης στον πλανήτη δεν πρόκειται να κάνουν τον συγκρατημένο Γερμανό καταναλωτή... να πάρει σβάρνα τα μαγαζιά και να ξοδεύει. Οι δημόσιες επενδύσεις στην συντήρηση και εκσυγχρονισμό των υποδομών για τις οποίες “παρακαλά” εδώ και μήνες για παράδειγμα ο Πέτερ Μπόφινγκερ ή ο Χάινερ Φλάσμπεκ και τις οποίες πρότεινε ως αντίδοτο στην απειλούμενη ύφεση και η έκθεση του ΔΝΤ, παραμένουν εκτός ατζέντας Σόιμπλε. Η βιασύνη του να παρουσιάσει από τον... Σεπτέμβριο ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, διδακτικού -για τους υπόλοιπους Ευρωπαίους- χαρακτήρα δείχνει ότι ο υπουργός Οικονομικών δεν παίρνει στα σοβαρά τις προειδοποιήσεις. Το ερώτημα είναι ως πότε. Αν η σημερινή τάση συνεχιστεί, τότε μάλλον δεν θα φταίει το... καλοκαίρι και οι διακοπές και τα ερωτήματα αλλά και οι επικρίσεις θα αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται.

Τρίτη, 7 Οκτωβρίου 2014

Σε απασχόληση να βρισκόμαστε

Τον περασμένο Ιούνιο σε μια κρίση ειλικρίνειας η Ανγκέλα Μέρκελ είχε παραδεχτεί ότι η Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων, που είχε εξαγγελθεί από την ΕΕ ένα χρόνο νωρίτερα είχε ουσιαστικά αποτύχει και έκανε λόγο για την ανάγκη “καλύτερου συντονισμού των ευρωπαϊκών κρατών σε αυτόν τον τομέα”. Λίγες ημέρες μετά η Ιταλία αναλάμβανε την προεδρία της ΕΕ και ο φιλόδοξος Ματέο Ρέντσι προανήγγειλε πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της ανεργίας. Στην ασυνήθιστη (για τέτοια εποχή) σύνοδο του Αυγούστου οι Ιταλοί πίεσαν και κατάφεραν να αποσπάσουν την έγκριση των υπολοίπων μεγάλων της ΕΕ για τη διεξαγωγή μιας συνόδου κορυφής “για την απασχόληση και την ανάπτυξη” το φθινόπωρο και σε δικό τους “γήπεδο”, αν και δύο εβδομάδες αργότερα κάποιοι διέρρεαν ότι αυτή η συνάντηση θα αναβληθεί επ'αόριστον, προκαλώντας την οργή του ιταλού πρωθυπουργού .
Μετά από αρκετές παρασκηνιακές διεργασίες, που σχετίζονταν και με τα “πάρε-δώσε” για την σύνθεση της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποφασίστηκε τελικά η σύνοδος αυτή να γίνει στο Μιλάνο στις 8 Οκτωβρίου. Ο Ρέντσι, που αντιμετωπίζει πολλά εσωτερικά προβλήματα στην πατρίδα του και έχει κάνει πολλούς να αμφιβάλλουν, για το αν του ταιριάζει το “κοστούμι του σωτήρα” της ιταλικής οικονομίας έχει ανάγκη από εικόνες, που θα ενισχύσουν το ευρωπαϊκό προφίλ του. 
Η σύνοδος λοιπόν ξεκινάει αύριο, αλλά όλοι παραδέχονται ότι δε μπορεί παρά να είναι ιδιαίτερα “χαμηλών προσδοκιών”. Αφενός δεν έχει ακόμα ψηφιστεί η επόμενη Κομισιόν και αφετέρου δεν έχει βρεθεί συμβιβασμός ανάμεσα στις μάλλον εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις Βερολίνου από τη μια και Παρισιού και Ρώμης από την άλλη, για τις επιπτώσεις της συνεχιζόμενης λιτότητας στην ανάπτυξη και στην απασχόληση. Και κανείς δεν πιστεύει ότι αυτός ο συμβιβασμός θα μπορούσε να “γεννηθεί” τώρα στο Μιλάνο.
Η Ανγκέλα Μέρκελ έχει μάλιστα διαμηνύσει, ότι λόγω φόρτου προγράμματος θα αναχωρήσει νωρίτερα και δεν θα πάρει μέρος στην τελική συνέντευξη τύπου, στέλνοντας με αυτόν τον τρόπο το έμμεσο μεν, σαφές δε μήνυμα ότι τίποτε συγκεκριμένο δε μπορεί να προσφερθεί στην παρούσα στιγμή στα εκατομμύρια των ανέργων στην Ευρώπη. Ποιό είναι λοιπόν το νόημα της συνόδου;
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αναφέρονται πράγματι πολύ συχνά στο πρόβλημα της ανεργίας ειδκά για τη νέα γενιά. Από το 2007 έως το 2013, με βάση τα επίσημα στοιχεία της Eurostat η ανεργία των νέων σκαρφάλωσε από το 15.7% στο 23.4% σε όλη την Ευρώπη. Αλλά πέρα από την καταγραφή του προβλήματος ελάχιστα έχουν γίνει για την αντιμετώπισή του. Την ίδια στιγμή, που ακόμα και φιλελεύθερα ινστιτούτα ερευνών παραδέχονται πως οι επιπτώσεις στην απασχόληση δεν θα ήταν τόσο τραγικές, αν η λιτότητα είχε επιβληθεί με λιγότερο βάναυσο τρόπο, το Βερολίνο μοιάζει ανίκανο να εγκαταλείψει τις εμμονές, που το κάνουν να μιλά στους υπόλοιπους Ευρωπαίους σαν “σε μαθητούδια”, όπως παραπονέθηκε ο Ρέντσι.

Γεννιέται λοιπόν η υποψία ότι ο Ιταλός πρωθυπουργός απλά χρειαζόταν μια ένεση αυτοπεποίθησης για εσωτερική χρήση. Να δείξει στους Ιταλούς ότι κουβάλησε στο Μιλάνο όλη την Ευρώπη για να της δείξει το πρόβλημα, που καθημερινά αντιμετωπίζουν: Το μαρτύριο ή την απειλή της ανεργίας. Αλλά η όλη “προετοιμασία” της συνόδου δείχνει ότι ο τίτλος στην ατζέντα της θα μπορούσε να είναι το “σε δουλειά (έστω απασχόληση) να βρισκόμαστε”. 
Η εμπειρία όμως λέει, ότι όσο θα συνεχίζονται οι “σύνοδοι” και οι “κλούβιες” εξαγγελίες, τόσο περισσότερο οι πολίτες και ειδικά οι νέοι θα χάνουν την “πίστη” τους στην ιδέα της Ευρώπης. Οσο η ΕΕ θα συνεχίζει να περιγράφει το πρόβλημα, χωρίς να μπορεί να το ακουμπήσει, τόσο θα μειώνεται η αξιοπιστία της. Αλλά πιθανώς, τόσο τον κύριο Ρέντσι, όσο και κάποιους συναδέλφους του, η “ευρωπαϊκή ιδέα” τον απασχολεί αυτή τη στιγμή πολύ λιγότερο από την δική του πολιτική επιβίωση.

Πρώτη Δημοσίευση στο news247

Κυριακή, 5 Οκτωβρίου 2014

Θα ξετυλίξουν το πακέτο Γιούνκερ;

Η εμπειρία για τους καταναλωτές στους εμπορικούς δρόμους του Βερολίνου, του Παρισιού, των Βρυξελλών ή του Λουξεμβούργου διδάσκει ακριβώς το ίδιο. Αν σου έχουν τυλίξει ένα ωραίο πακέτο... σε συσκευασία δώρου, είναι καλύτερα να μην το ξετυλίξεις για να το... ελέγξεις. Αποκλείεται να το ξανατυλίξεις τόσο όμορφα, όσο ήταν στην αρχή, ειδικά αν σκοπεύεις να κρατήσεις το αρχικό περιτύλιγμα και τα κορδελάκια. Αυτή την εμπειρία επικαλείται ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ στις επαφές, που έχει αυτές τις ημέρες με ηγέτες ευρωπαϊκών χωρών αλλά και εκπροσώπους των μεγάλων πολιτικών ομάδων του ευρωκοινοβουλίου: “Μην ανοίξουμε τώρα το πακέτο γιατί δεν θα βρούμε άκρη”.
Αφορμή η μάλλον αποκαρδιωτική εικόνα, που έδειξε μέχρι τώρα η προτεινόμενη από αυτόν νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την οποία μας παρουσίασε ως “dream team”, αλλά στις Βρυξέλλες όπως ενδεικτικά έγραψε ένας ευρωβουλευτής έφτασαν να την αποκαλούν “αγέλη γελωτοποιών”. Μερικοί από τους ήδη “ακροασθέντες” έμειναν μεταξεταστέοι, καθώς οι απαντήσεις τους τους έκαναν να φαντάζουν στα μάτια των ευρωβουλευτών περισότερο ως “προτεινόμενοι για αποχώρηση”. Τα πρόσωπα ήταν αναμενόμενα, με βάση τα βιογραφικά τους, όπως είχαμε ήδη γράψει από την περασμένη εβδομάδα. (“180 λεπτά υπομονή”)
Αποκορύφωμα η απόφαση να επανέλθουν για “εξέταση” ο Ισπανός συντηρητικός Κανιέτε και ο Γάλλος σοσιαλδημοκράτης Μοσκοβισί, κάτι που βέβαια έχει να κάνει περισσότερο με την αναμέτρηση δυνάμεων των δύο μεγάλων πολιτικών ομάδων, στις οποίες ανήκουν. Είναι σχεδόν παράδοση να βάζουν στο στόχαστρο η μία ομάδα έναν υποψήφιο της άλλης, για να μην μπορούμε να τους κατηγορήσουμε, ότι “το ματς είναι στημένο και από πριν συμφωνημένο” σε όλα.
Αν όμως ασπαστούμε την θεωρία του ξετυλίγματος, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι δύσκολα θα αποσυρθεί ένας από τους προτεινόμενους, που σε πρώτο χρόνο “τα βρήκαν σκούρα”. Αυτό δεν το χρειάζεται κανείς στην παρούσα φάση, με πρώτο φυσικά τον ίδιο τον κ.Γιούνκερ.
Αν μάλιστα κάποιος ήταν λίγο καχύποπτος θα μπορούσε να πει, ότι η εστίαση σε “προσωπικά” γκρίζα σημεία κάποιων μελλοντικών Επιτρόπων απέτρεψε τη συζήτηση για το συνολικό χαρακτήρα της νέας Επιτροπής, που με βάση τις υποσχέσεις του Λουξεμβούργιου προέδρου της φιλοδοξεί να είναι πιο "πολιτική". Είναι χαρακτηριστικό ότι κανείς δεν έχει ακόμα κατανοήσει πώς θα μοιραστούν θεσμικά οι αρμοδιότητες στους αντιπροέδρους, που υποτίθεται ότι θα παρακολουθούν και θα “συνθέτουν” τις δραστηριότητες των υπολοίπων συναδέλφων τους.
Αυτό ελπίζεται να “διαλευκανθεί” αυτή την εβδομάδα, αν και η μια εκ των αντιπροέδρων, που ερωτήθηκε ήδη σχετικά, η Βουλγάρα Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, το μόνο που είχε να πει ήταν ότι “θα υπάρξει πνεύμα αλληλοσεβασμού”. Ο ίδιος ο κύριος Μοσκοβισί αλλά και η Μαριάννε Τύσσεν από το Βέλγιο έκαναν πάντως ξεκάθαρο ότι δεν είναι διατεθιμένοι να παίξουν το ρόλο των “υφισταμένων” κάποιων “Υπέρ-Επιτρόπων”. Αυτό μάλλον μας βοηθά να προβλέψουμε, που θα ξεφυτρώνουν εστίες τριβών στο μέλλον. Προς το παρόν όμως αυτό που προέχει είναι να πειστούν τελικά οι ευρωβουλευτές, ειδικά αυτοί της άνετης πλειοψηφίας του “μεγάλου συνασπισμού” να περιοριστούν στις επιφυλάξεις τους και να μην τραβήξουν το σκοινί στα άκρα, απορρίπτοντας κάποιον προτεινόμενο.

Θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κανείς και ως επίκληση της... ανεκτικότητας σε πολιτικό επίπεδο. Ισως και για αυτό κάποιοι είχαν την ιδέα να καλέσουν την ερχόμενη Τετάρτη στο ευρωκοινοβούλιο την Κοντσίτα, νικήτρια της περσινής Eurovision από την Αυστρία, που θα φωτογραφηθεί με τους ευρωβουλευτές και στη συνέχεια θα τους τραγουδήσει, λειτουργώντας ακριβώς ως πρέσβης της ιδέας της ανεκτικότητας. Μόνο που άλλη σημειολογία έχει μια τραβεστί τραγουδίστρια και άλλο μια τραβεστί Κομμισσιόν, όπως σχολίασαν κάποιες παλιές καραβάνες στις Βρυξέλλες.

Σάββατο, 4 Οκτωβρίου 2014

Ξεφτίζουν οι μύθοι της εθνικής αιχμαλωσίας

Διάβαζα τις προάλλες μια μακροσκελή ανάλυση μιας κυρίας καθηγήτριας, που έβριθε ευγνωμοσύνης προς τους υπεύθυνους πολιτικούς της κυβέρνησης, που μας κράτησαν στην Ευρωζώνη και στην Ευρώπη. Κατανοώ ότι όποιος έχει γενναίες καταθέσεις σε Ευρώ, ανησυχεί σφόδρα για την τύχη του. Αλλά δεν κατανοώ πόσο “επιστημονικό” είναι να ταυτίζεται το Ευρώ νομοτελειακά με την Ευρώπη. Ας κάνουν λίγο υπομονή αυτοί, που έχουν βαφτίσει αξίωμα αυτή τη θέση, γιατί η ιστορία της Ευρώπης δεν γράφεται μέσα σε 10-15 χρόνια. Ούτε βεβαίως μπορεί να βασιστεί σε μυθεύματα, όπως θα έπρεπε να γνωρίζουν αυτοί που σέβονται την επιστημονική μεθοδολογία.
Αλλά αφήνω στην άκρη αυτή την “αξιωματική” αντίληψη των σωτήρων. Οπως αφήνω στην άκρη την αγνόηση του γεγονότος, ότι το πείραμα στην επιστήμη γίνεται για να επιβεβαιώσει ή να καταρρίψει μια θεωρία. Το πείραμα όμως, ειδικά όταν αποτυγχάνει όπως έχουν παραδεχτεί πολλοί εκ των εμπνευστών της “ελληνικής σωτηρίας”, δε μπορεί να ανακηρυχθεί και σε δόγμα.

Προτιμώ να καταπιαστώ με τις μυθικές διαστάσεις, που απέκτησε η “παραμονή μας στο ευρώ” σε συνδυασμό με τον άλλο μύθο των “μετανοημένων” μεσο-αστών για τη συλλογική ευθύνη του “μαζί τα φάγαμε” και να εξετάσω γιατί αυτό το “μυθικό δίδυμο” αρχίζει να χάνει την παλιά του λάμψη.
Η παραμονή μας στο ευρώ έγινε λοιπόν από ένα σημείο και μετά αυτοσκοπός που δικαιολογούσε τα πάντα. Την διάλυση του κοινωνικού κράτους, την εκτόξευση της ανεργίας, την παραβίαση θεσμικών κοινοβουλευτικών διαδικασιών και αυτονόητων δημοκρατικών κανόνων, την είσοδο της χώρας τέλος πάντων σε μια διαρκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Και τώρα χρησιμοποιείται πάλι για να “καθορίσει” τις μελλοντικές μας κινήσεις.

Προσοχή! Δεν λέω, ότι πρέπει να φύγουμε σώνει και καλά από την Ευρωζώνη. Απλά λέω ότι το ευρώ θα έπρεπε να είναι ένα εργαλείο, για ανάπτυξη της χώρας, βελτίωση των δομών, ενίσχυση της οικονομίας, ευημερία της κοινωνίας. Εργαλείο και όχι αυτοσκοπός. Είναι σημαντική η διαφορά.
Για τους “τακτοποιημένους” μεσοαστούς, που είχαν φυσικά μαγευτεί από την άνεση ενός ισχυρού έστω και “ξένου”, έστω και “δανεικού” νομίσματος φυσικά και θα καταρρεύσει ένας κόσμος σε περίπτωση, που χάσουν το ευρώ, που ακόμα έχουν στην τράπεζα. Για αυτό και το επιχείρημα ήταν ιδιαίτερα ισχυρό και κυρίως αποτελεσματικό: “Θα τα ανεχτείτε όλα για να μείνουμε στο ευρώ. Για να μην χάσετε τις καταθέσεις σας.”
Οταν πρωτοακούστηκε το δίλημμα αυτό, ήταν πράγματι πολλοί εκείνοι που αισθάνθηκαν την απειλή να χάσουν ή που απλά πίστευαν ότι θα βγουν χαμένοι, αν χανόταν και το ευρώ. Ενα κομμάτι μάλιστα από αυτούς ήταν ιδιαίτερα επιρρεπές και στο ενοχικό σύνδρομο του “μαζί τα φάγαμε”, γιατί πράγματι μπορεί να είχε αξιοποιήσει το παράσιτο της παραοικονομίας για να καρπωθεί τις καταθέσεις του, το τζηπ του, τη μεζονέτα του.
Ουσιαστικά λοιπόν ξένοι και ντόπιοι σωτήρες πόνταραν στο φοβικό συναίσθημα της απώλειας και στο σύνδρομο της συνενοχής ενός μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας. Για να το πω πιο άκομψα. Η “σωτηρία” της χώρας στηρίχτηκε σε εκείνους τους νυν φοβισμένους και τέως βολεμένους, που κατηγορούνταν ότι έχουν μερίδιο ευθύνης για την κατρακύλα της και νοσταλγούσαν την “ασφάλεια” του παρελθόντος. Είναι γνωστό ποιά κόμματα στηρίζουν παραδοσιακά αυτοί οι βολεμένοι, που είναι λογικό να θέλουν την “σταθερότητα” έστω και αν αυτή στηρίζεται σε πήλινα πόδια. Στην πορεία όμως, αυτοί που ανέλαβαν να σώσουν την χώρα, παίζοντας και το ρόλο του διαμορφωτή της κοινής γνώμης των “opinion leaders” (για να μιλήσω κι εγώ σε γλώσσα Επιτρόπου) συνεχώς και λιγόστευαν. Οι εφεδρείες άρχισαν να εξαντλούνται.

Είναι μια μεγάλη αντίφαση του νεοφιλελεύθερου συστήματος παγκοσμίως: Συρρικνώνει το στήριγμά της, τη μεσαία τάξη, και μάλιστα με ρυθμούς χιονοστιβάδας σε περιόδους κρίσης και ουσιαστικά μάχεται να σωθεί, πριονίζοντας το κλαδί, πάνω στο οποίο είχε προηγουμένως αναζητήσει τη σωτηρία. Η εξαφάνιση της μεσαίας τάξης, την οποία μάλιστα σε μια κρίση πανικού έδειξε να ομολογεί και ο Αντώνης Σαμαράς, στερεί από ένα σύστημα, που οφείλει την επιβίωσή του σε υποσχέσεις, προσδοκίες αλλά και ψευδαισθήσεις τον φυσικό του σύμμαχο. Αυτή η μαζική συρρίκνωση της μεσαίας τάξης εξηγεί και την συρρίκνωση των κομμάτων του μεσαίου χώρου, όπως παρατηρούν οι δημοσκόποι.
Να το πω αλλιώς. Στην αρχή μας καλούσαν να σηκώσουμε τα μανίκια για να σώσουμε το χωριό μας από την πλημμυρίδα. Δεχτήκαμε να το κάνουμε, έστω γνωρίζοντας ότι θα σώσουμε εκείνους που θα βγουν στις ακριβές τους προνομιούχες επαύλεις στην “καλή” γειτονιά του χωριού και απλά θα μας κοιτάνε. Τώρα όμως μας ζητάνε να συνεχίσουμε να κουβαλάμε σακιά για να σώσουμε τις επαύλεις, την ώρα που ξέρουμε ότι μετά θα επιστρέψουμε για να... ξαποστάσουμε στα δικά μας ήδη πλημμυρισμένα σπίτια. Πόσοι από μας είναι πρόθυμοι να το κάνουν;

Με άλλα λόγια. Η “παραμονή στο ευρώ” δε μπορεί να παραμένει ο μοναδικός εθνικός στόχος, που θα καθορίζει τις αποφάσεις των πολιτικών δυνάμεων. Είναι αδύνατο πια να συγκινήσει αυτούς, που δεν έχουν ούτε ένα ευρώ στις τράπεζες ή ακόμα χειρότερα, ούτε ένα ευρώ στην τσέπη. Ποιός νοιάζεται για το, πού θα πάει τις καταθέσεις του ο Αδωνις ή έστω η κυρία καθηγήτρια;

Ηταν εντυπωσιακό να ακούσω πρόσφατα μια βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας να μιλάει για “εκείνους τους ανθρώπους που δεν έχουν πια τίποτα να χάσουν” και στρέφονται προς ακραίες προτάσεις. Ηταν ίσως η καλύτερη απόδειξη, ότι οι ίδιοι οι σωτήρες έχουν καταλάβει αυτό που δεν έχουν καταλάβει κάποιοι “φωτισμένοι” μεγαλοαστοί της Κεντροαριστεράς. Οτι ο δρόμος για την απελευθέρωση από την αιχμαλωσία των δύο μεγάλων μύθων έχει ανοίξει. Ακόμα και πολλοί που αισθάνονταν “συνένοχοι” δεν έχουν πια άλλα να πληρώσουν άλλα πρόστιμα. Κι ακόμα και αυτοί, που είδαν το ευρώ ως νομοτέλεια αρχίζουν να αμφιβάλουν. Αν η οποιαδήποτε “προοδευτική” πρόταση συνεχίσει να αγνοεί αυτά τα δεδομένα, απλά θα αφήνει ανοικτό το πεδίο δράσης σε ακραίες απόψεις.  

Παρασκευή, 3 Οκτωβρίου 2014

Η θεωρία των "άξιων"

Πρώτη Δημοσίευση στο tvxs

Οι συνθήκες δεν θα μπορούσαν να είναι ιδανικότερες. Μια οικονομία όχι πολύ μικρή για να μην μπορεί να παίξει το ρόλο του παραδείγματος (προς αποφυγή), αλλά και ούτε πολύ μεγάλη για να μπορεί να προκαλέσει ανεξέλεγκτες εκρήξεις μέσα στο δοκιμαστικό σωλήνα. Ενα πολιτικό σύστημα διεφθαρμένο, απαξιωμένο και σε μεγάλο βαθμό ενοχικό, πρόθυμο να υπακούσει σε ξένους σωτήρες. Ενα μιντιακό τοπίο απολύτως συγκεντρωτικό και ελεγχόμενο από κρατικοδίαιτα κέντρα. Μια κοινωνία, που βαρυστομάχιασε από το ατελείωτο lifestyle και τα φθηνά δάνεια και σωριάστηκε στον καναπέ σε κατάσταση αφασίας.
Η Ελλάδα ήταν λοιπόν από την αρχή το ιδανικό πειραματόζωο για να αποστρέψει το βλέμμα από την πραγματική εστία του προβλήματος. Ποιό ήταν το πρόβλημα; Ενα νεοφιλελεύθερο μοντέλο, που επιβλήθηκε παντού στην Ευρώπη είχε αρχίσει να τρώει τα ψωμιά του, όταν οι φούσκες άρχισαν να σκάνε η μια μετά την άλλη. Ο στόχος δεν υπήρξε ποτέ να σωθεί η Ελλάδα, ειδικά αν με τον όρο Ελλάδα εννοούμε την κοινωνία της. Ο στόχος ήταν να κερδηθεί χρόνος για να αποφευχθεί μια συνολική κατάρρευση. Και να δοθεί τέρμα σε μια συζήτηση, που είχε αρχίσει να γίνεται ενοχλητική ακόμα και αν δεν στεκόταν πάντα στη ρίζα του προβλήματος αλλά στα συμπτώματά του. Θυμηθείτε τα ολοσέλιδα αφιερώματα του Σπίγκελ στον “αχαλίνωτο καπιταλισμό”, στους “χωρίς συνείδηση κερδοσκόπους”, στην “αυτοκαταστροφική δύναμη της απληστίας”.

Αν δε σταματήσουμε να βλέπουμε την Ελλάδα ως ομφαλό της γης “από την ανάποδη”, αν δεν απεμπλακούμε από τις θεωρίες της “χειροβομβίδας” και από το διαρκές αυτομαστίγωμα, που μας επιβλήθηκε από την πρώτη στιγμή ως θεραπεία, τότε ποτέ δεν πρόκειται να βρούμε τη λύση. Φυσικά και στη χώρα υπάρχει διαφθορά και διαπλοκή, φυσικά και το κρατικό οικοδόμημα είναι πεπαλαιωμένο, αναποτελεσματικό και ετοιμόροπο, αλλά δεν φταίνε για αυτό αποκλειστικά οι πολίτες, που πρέπει να το υποστούν καθημερινά. Τη βασική ευθύνη για την κατάντια του την φέρνουν εκείνοι, που υποτίθεται ότι ανέλαβαν εδώ και πέντε χρόνια να το “αναβαθμίσουν” και βρίσκονται μερικά βήματα μόλις από το να το ξεκάνουν οριστικά.

Τώρα μας πλασάρουν την θεωρία των ικανών και άξιων, που αν έρθουν στα πράγματα θα τα διορθώσουν όλα. Η θεωρία αυτή ευνοείται και από την στοχοποίηση κοινωνικών ομάδων, που επιτεύχθηκε τα τελευταία χρόνια, προσφέροντας ενόχους σε μια παραζαλισμένη κοινωνία. Αλλοτε έφταιγαν οι “δημόσιοι υπάλληλοι”, άλλοτε οι “τραπεζικοί”, άλλοτε οι “συνδικαλιστές”, άλλοτε οι “καθηγητές”, άλλοτε οι “δημοσιογράφοι”, άλλοτε οι “ψευτο-ανάπηροι”, άλλοτε οι “ταξιτζήδες”. Μέχρι και οι καθαρίστριες προκρίθηκαν κάποια στιγμή ως υπαίτιες για τα χάλια μας. Τελικά οι μόνες που δεν κατηγορήθηκαν ποτέ είναι οι ημίγυμνες καλλονές, που τροφοδοτούν με τις δραστηριότητες τους τις μισές σελίδες των μεγάλων κυριακάτικων εφημερίδων. Υπάρχουν όμως οι “άξιοι”, που περιμένουν να σώσουν την κατάσταση. Είναι το τελευταίο χαρτί του νεοφιλελευθερισμού, που όταν ξέσπασε το σκάνδαλο της Lehman Brothers έμοιαζε προς στιγμήν να έχει χάσει οριστικά την μπάλα. Και δεν έσωσε την παρτίδα με αερολογίες του στυλ “η κρίση στα κινέζικα διαβάζεται και ως ευκαιρία”.

Πίσω από τη “θεωρία των άξιων” δεν κρύβεται παρά η ίδια λογική, που λέει ότι η πολιτική δεν είναι τίποτα άλλο παρά “αξιοπρεπής διαχείριση”. Δεν χρειάζεται να πάρεις πολιτικές αποφάσεις, δεν χρειάζεται να αλλάξεις το σύστημα, απλά πρέπει να εφαρμόζεις καλά το εγχειρίδιο χρήσης. Μια τέτοια λογική δεν θίγει το υπάρχον καθεστώς. Tο “δόγμα των Αξιων” eίναι η άλλη όψη του νομίσματος που μέχρι πρότινος έγραφε ότι είμαστε “μάνατζερ του εαυτού μας”, ότι οι “ικανοί πάνε μπροστά”, ότι το κοινωνικό κράτος είναι μια μορφή φιλευσπλαχνίας προς τους “ανήμπορους”. Η θεωρία, που ενοχοποιεί πάντα την αδυναμία του ενός να τα καταφέρει. Και φυσικά αυτή η θεωρία δεν επιβλήθηκε μόνο στην Ελλάδα. Εσείς βεβαίως μπορείτε να συνεχίσετε να πιστεύετε ότι για όλα φταίει το DNA μας ή η τουρκοκρατία και να μηρυκάζετε ότι “όλα είναι ζήτημα παιδείας” (τι πρωτότυπη ατάκα) και να ρίχνετε χαστούκια στον εαυτό σας κάθε πρωί στον καθρέφτη.

Ας δούμε λίγο πώς λειτουργεί η Ευρώπη. Τα θεσμικά όργανα έχουν αποδυναμωθεί. Οι μεγάλοι επιβάλονται όλο και συχνότερα στους μικρούς. Η πολιτική έχει συμφιλιωθεί με την ιδέα του διαχειριστή τραπεζικών και επιχειρηματικών συμφερόντων. Τη βραδιά της μεγάλης κρίσης το φθινόπωρο του 2008 η Ανγκέλα Μέρκελ δεν φώναξε κάποιους πολιτικούς συμβούλους, αλλά τους τραπεζίτες, για να της πουν τι πρέπει να κάνει, με πρώτο και καλύτερο τον διαβόητο Γιόζεφ Ακερμαν. Αυτά γράφτηκαν τότε, αλλά τώρα τείνουν να ξεχαστούν. Εξι χρόνια μετά βλέπουμε να παίζεται το ίδιο ακριβώς έργο στις Βρυξέλλες. Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ενωση παραπατά, κάποιοι σθεναρά μας επαναλαμβάνουν ότι δεν είναι στραβός ο γιαλός, εμείς αρμενίζουμε στραβά. Δεν λειτουργεί προβληματικά το σύστημα. Κάποιοι κακοί χειρισμοί το μπλόκαραν. Και ο “άξιος” κύριος Γιούνκερ σε συνεργασία με κάποιους ακόμα “άξιους” της ομάδας του θα μας δώσουν τώρα λύσεις. Αν το πιστεύετε πραγματικά, έχετε πειστεί ότι όσα λέγονται για τον Τσακ Νόρις ισχύουν.

Αφήνω στην άκρη ότι ο όρος “άξιος” είναι συχνά τόσο συγκεκριμένος όσο και ο όρος “νόστιμος”. Ο επιχειρηματίας που βρίζει δημοσίως το κράτος, επαινώντας τον ανταγωνισμό είναι συχνά αυτός που θεωρεί “αξιοσύνη” να του περάσουν κάποιοι βουλευτές κάποιο βολικό νομοσχέδιο στα μουλωχτά ή να του δωρίσουν μερικά εκατομύρια για να ανακαινίσει τις “εγκαταστάσεις του”. Το πρόβλημα δεν είναι όμως μόνο, πώς θα ορίσουμε τον όρο. Το πρόβλημα είναι να ξεφύγουμε από τις ιδεοληψίες, που αθωώνουν το οικοδόμημα και επικεντρώνονται στον περιβάλλοντα χώρο.
Τις λύσεις (δια)κυβέρνησης σωτηρίας τεχνοκρατών, μη πολιτικών προσώπων, άξιων, διορισμένων με κάποια ασαφή κριτήρια τις είδαμε άλλωστε να υλοποιούνται από μια ομάδα “φωτισμένων” μεγαλοαστών, οι οποίοι δεν έχουν κοινωνική συνείδηση, επειδή δεν έχουν “ματώσει” από την κρίση. Την βλέπουν περισότερο ως μια παραβίαση κάποιων κανόνων ηθικής ή -ακόμα χειρότερα_ της αισθητικής τους, που απαιτεί απλές μικροδιορθώσεις.

Ομως όταν μια πολυκατοικία έχει ραγισμένα θεμέλια, σπασμένα παράθυρα και πεσμένους σοβάδες δεν αρκεί να βρεις κάποιον διαχειριστή, που θα είναι πιο σέξυ, πιο δυναμικός έστω και πιο φιλότιμος. Χρειάζεται να πάρεις γενναίες, ανατρεπτικές αποφάσεις. Και τις αποφάσεις πρέπει να τις λάβουν όλοι συλλογικά και όχι ο διαχειριστής μόνος του.
Ποιές θα είναι αυτές οι αποφάσεις; Κατ'αρχήν η εγκατάλειψη θεωριών συλλογικής ευθύνης, που δεν εφαρμόστηκαν ούτε καν στη μεταπολεμική Γερμανία. Μια συνολική αναθεώρηση, όχι στο στενό ελληνικό πλαίσιο, του προβλήματος των “δανείων”, που έγιναν παγκοσμίως η μαγιά αμύθητων εικονικών κερδών για λίγους. Και σίγουρα μια αναδιανομή του πλούτου, που συνεχίζει να συσσωρεύεται στα χέρια ελάχιστων και να μεγαλώνει το χάσμα σε ολες τις κοινωνίες. Δεν θα λύσουμε εμείς οι Ελληνες τα πλανητικά προβλήματα. Αλλά πρέπει να δούμε την μεγάλη εικόνα, να αποδώσουμε τις ευθύνες εκεί που αυτές ανήκουν, να σταματήσουμε να παραμυθιαζόμαστε και να εκβιαζόμαστε. Αν δεν αλλάξει όλο το “λογισμικό” κανένας χρήστης του όσο καλός και να είναι δεν θα μας σώσει. Και αυτού του λογισμικού μέρη είμαστε όλοι.

Η Ευρώπη των Μπαλτάκων

Πρώτη δημοσίευση στο news247

Αν νομίζετε πως οι ιδέες Μπαλτάκου είναι ελληνική πατέντα, καλό θα είναι να ρίξετε μια ματιά στο τι συμβαίνει αυτή την περίοδο στην Ευρώπη. Η άνοδος εθνικιστικών ιδέων και “κινήσεων” αντιμετωπίζεται σχεδόν παντού από τα κόμματα της κεντροδεξιάς, όχι με τη λογική της ουσιαστικής αντιπαράθεσης μαζί τους, αλλά με μια προσπάθεια να ενσωματωθούν, σε μια πιο “λάιτ”, πιο “πολιτικά ορθή” εκδοχή τους στο πρόγραμμα της Χριστιανοδημοκρατίας. Δεν είναι λοιπόν μόνο ο “ιδεολόγος” σύμβουλος του Ελληνα πρωθυπουργού, που πιστεύει ότι οι ψηφοφόροι της Ακρας Δεξιάς είναι παραστρατημένοι δικοί του πελάτες.
Στη Γερμανία η άνοδος του ευρωφοβικού κόμματος “Εναλλακτική για τη Γερμανία” έχει κάνει μια σειρά από στελέχη της Χριστιανοδημοκρατίας να πιέζουν το περιβάλλον της Μέρκελ για πιο “εθνοκεντρικές” θέσεις. Στην Ουγγαρία κυβερνά η FIDESZ του Βίκτορ Ορμπαν, που συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα -την “Διεθνή” της Χριστιανοδημοκρατίας- αλλά έχει περισσότερες ομοιότητες με την ισχυρή ακροδεξιά παρά με την Κεντροδεξιά. Στην Αυστρία το δεξιό Λαϊκό Κόμμα έχει στις τάξεις του, από την εποχή ακόμα του Γιεργκ Χάιντερ, αρκετούς κήρυκες μιας συνεργασίας πάνω σε “κοινές πατριωτικές αρχές” με την εθνικιστική λαϊκιστική Δεξιά, με τη λογική ότι μόνο έτσι θα της “κλέψει” μπαρούτι από το οπλοστάσιό της. Τέτοιες απόψεις περί “δεξιάς πολυκατοικίας” υπάρχουν και στη Γαλλία και στην Ολλανδία, όπου η ακροδεξιά δείχνει να “καλπάζει”.
Εντυπωσιακό είναι αυτό που συμβαίνει τελευταία και στην άλλοτε ανοικτή στη λογική της πολυπολιτισμικότητας Μεγάλη Βρετανία. Την ώρα, που ολοένα και περισσότεροι βουλευτές του λακίζουν προς το ακροδεξιό UKIP του Νάιτζελ Φάραντζ, ο Ντέιβιντ Κάμερον απειλεί διαρκώς με έξοδο από την ΕΕ, έχοντας ανακαλύψει στα ανοικτά σύνορα με την Ευρώπη την αιτία των δεινών της χώρας του. Τις τελευταίες μέρες μάλιστα μίλησε για σχέδια περιορισμού της εισόδου “μεταναστών” από τις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, θέτοντας υπό αμφισβήτηση μια από τις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής ιδέας, αυτή της ελεύθερης διακίνησης των πολιτών. Για τον Βρετανό πρωθυπουργό η κατάσταση είναι τέτοια, που δεν την αντέχουν ούτε οι Δήμοι, ούτε η αγορά εργασίας στην πατρίδα του. Μόνη διέξοδος λοιπόν να σφραγιστούν τα σύνορα. Το ζήτημα μας αγγίζει και εμάς. Ισως να έχετε μάθει, ότι φωνές για απαγόρευση της εισόδου και Ελλήνων “μεταναστών εργασίας” έχουν ακουστεί και παλιότερα μέσα στο βρετανικό κοινοβούλιο.

Θα μπορούσαν να αναφερθούν και άλλα παραδείγματα, αλλά η ουσία είναι αλλού. Η Χριστιανοδημοκρατία ανίκανη να δει τα οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα, που προκαλεί η εμμονική πίστη της στο νεοφιλελευθερισμό προσπαθεί όχι να αντιμετωπίσει την ασθένεια, αλλά να την κουκουλώσει. Επιχειρεί να ενσωματώσει ακροδεξιές απόψεις, επικαλούμενη πρακτικά αποτελέσματα, βλέποντας το πρόβλημα καθαρά διαχειριστικά και όχι πολιτικά. Γλιστράει όλο και πιο δεξιά. Η αντιπαράθεση με τα αίτια που τροφοδοτούν ακραίες ιδέες και η καταπολέμηση τους με επιχειρήματα μοιάζουν να μην την απασχολούν. Το μόνο που μετράει είναι τα κουκιά που χάνονται. Δεν χρειάζεται λοιπόν να παρατηρεί κανείς με δέος τον κύριο Μπαλτάκο. Μάλλον μεταπράτης ιδεών είναι και όχι εφευρέτης τους.

Τρίτη, 30 Σεπτεμβρίου 2014

180 λεπτά υπομονή

“Θα μπορούσατε να απαντήσετε αυτή την ερώτηση και στα αγγλικά” ρωτήθηκε ο Γερμανός Γκύντερ Εττινγκερ, από Γερμανό βουλευτή, κατά τη διάρκεια της ακρόασης του τη Δευτέρα στο Ευρωκοινοβούλιο. Το “αστείο” είναι παλιό. Ο πρώην αλλά και μελλοντικός Ευρωπαίος Επίτροπος είχε ακούσει από το ξεκίνημα της προηγούμενης του θητείας αρκετά ειρωνικά σχόλια, τόσο για το επίπεδο των αγγλικών του, όσο και για τη γνήσια... σουηβική προφορά με την οποία τα εκτοξεύει δημοσίως. Αλλά το σημαντικότερο δεν είναι αυτό. Ο πολιτικός με την λίγο “χωριάτικη” κοψιά και την πολύ συντηρητική κοσμοθεωρία θα είναι ο υπεύθυνος της Κομισιόν για την περιβόητη ψηφιακή ατζέντα και πολλές από τις απαντήσεις του έδειξαν ότι οι γνώσεις του για το θέμα περιορίζονται μάλλον στο επίπεδο του αρχάριου.
Επρεπε λοιπόν να κάνει απλώς 180 λεπτά υπομονή, να αφήσει να περάσουν αναπάντητες και κάποιες σαρκαστικές παρατηρήσεις, από αυτές που πιθανώς θα ακούσουν και άλλοι συνάδελφοί του, που αυτές τις μέρες υποβάλλονται στο μαρτύριο της ακρόασης. Για πρώτη φορά ίσως έχουν ακουστεί προκαταβολικά τόσες πολλές ενστάσεις για τόσους πολλούς από αυτούς και το πολιτικό παρελθόν τους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα ο αντιευρωπαϊστής Βρετανός Τζόναθαν Χιλλ, που θα αναλάβει την ατζέντα των χρηματοπιστωτικών υποθέσεων και της αγοράς κεφαλαίων. Ο Ούγγρος Τίμπορ Νάβρατσιτς υπεύθυνος για θέματα πολιτισμού, εκπαίδευσης και νεολαίας, ο οποίος έχει θητεύσει σε μια κυβέρνηση, που πολλοί θεωρούν ότι έχει ξεπεράσει τα όρια του αυταρχισμού και την κατατάσσουν στους καταπατητές των πολιτικών ελευθεριών. Η Τσέχα Βέρα Γιούροβα που θα χειριστεί τις υποθέσεις Δικαιοσύνης, έχοντας την εμπειρία δικαστικών περιπετειών στην πατρίδα της και η Σλοβένα Αντιπρόεδρος Αλένκα Μπράτουζεκ, η οποία αυτοπροτάθηκε ως επίτροπος όταν ήταν η ίδια πρωθυπουργός. Ο Ισπανός Αρίας Κανιέτε, ο οποίος λέει ότι ξεφορτώθηκε το πακέτο των μετοχών εταιρειών πετρελαιοειδών προκειμένου να γίνει Επίτροπος ενέργειας και κλιματικής δράσης και ο Μαλτέζος Καρμένου Βέλλα, που θα αναλάβει το χαρτοφυλάκιο του περιβάλλοντος, έχοντας ασχοληθεί ενεργά με επικερδείς επενδύσεις στον τομέα των κατασκευών και του τουρισμού στην πατρίδα του. Ανάλογες υποψίες για σύγκρουση συμφερόντων υπάρχουν και για άλλους υποψήφιους. Ετσι κι αλλιώς η διαδικασία παρουσίασης των πρότερων οικονομικών τους δραστηριοτήτων και των περιουσιακών τους στοιχείων έχει ένα μάλλον “εθελοντικό” χαρακτήρα.
Υπάρχει λοιπόν περίπτωση να κοπούν ορισμένοι; Το ερώτημα ήταν αν κάποιοι από τους Χριστιανοδημοκράτες υποψήφιους θα μπουν στο στόχαστρο των σοσιαλδημοκρατών και αντιστρόφως. Η λογική του “μεγάλου συνασπισμού” στην Ευρώπη λέει ότι τέτοιες ακρότητες θα αποφευχθούν και οι “καυτές” ερωτήσεις θα προέρθουν μάλλον από τα στρατόπεδα των μικρότερων ομάδων ή από κάποιους γραφικούς ανένταχτους ευρωβουλευτές, μερικοί από τους οποίους το ρίχνουν και λίγο στην καυστική ειρωνεία, όταν έχουν απέναντί τους έναν “ψαρωμένο” μέλλοντα Επίτροπο. Μια φορά στα πέντε χρόνια σου δίνεται τέτοια ευκαιρία. Ηδη η μελλοντική Επίτροπος Εμπορίου, η Σουηδή Σεσίλια Μάλστρεμ τα “άκουσε” χθες για τις στενές της σχέσεις με τις ΗΠΑ, στο θέμα της ανταλλαγής προσωπικών δεδομένων Ευρωπαίων πολιτών.
Τι είναι όμως 180 λεπτά μπροστά στην πενταετία, που θα ακολουθήσει; Αν το δεις από την πλευρά των τυχερών, τίποτα. Αν το δεις από την πλευρά των Ευρωπαίων πολιτών τότε μπορεί και να αναλογιστείς ότι η επιλογή των Επιτρόπων με καθαρά κομματικά κριτήρια από τις κυβερνήσεις τους και η μοιρασιά των “χαρτοφυλακίων” από τον κ.Γιούνκερ, με βάση την προσπάθεια να τηρηθούν οι βρυξελλιώτικες ισορροπίες, μπορεί να οδηγήσουν πάλι σε μια επιτροπή, που θα σφραγίσει οριστικά την αποσύνθεση της ευρωπαϊκής ιδέας.
Θα αντιτείνει κανείς ότι οι Επίτροποι είναι απλά διαχειριστές και έχουν ένα ισχυρό γραφειοκρατικό μηχανισμό δίπλα τους, που μπορεί να τους βοηθήσει να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις, ακόμα και αν είναι άσχετοι με την ατζέντα τους, όπως ακούγεται για τον Εττινγκερ και τον περίπλοκο ψηφιακό κόσμο...
Αλλά ακριβώς αυτό είναι το σαράκι, που εδώ και χρόνια σιγοτρώει τα θεμέλια της ΕΕ. Οτι δηλαδή η ευρωπαϊκή υπόθεση έχει πάψει να αντιμετωπίζεται ως πολιτικό ζήτημα και έχει μετατραπεί απλά σε διαχειριστικό. Οτι οι Επίτροποι στρογγυλοκάθονταν απλά στη βιτρίνα ενός πανίσχυρου γραφειοκρατικού μηχανισμού, που έχει σε μαγάλο βαθμό διαβρωθεί από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Τα χιλιάδες λόμπυς με έδρα τις Βρυξέλλες δεν θέλουν κάποιους να κυβερνούν. Θέλουν κάποιους απλά να διακυβερνούν, να διαχειρίζονται προκαθορισμένες και συχνά εξωθεσμικές αποφάσεις. Και τους επιβραβεύουν μετά την λήξη της θητείας τους με καλά αμοιβόμενες θέσεις στον ιδιωτικό τομέα. Κι αυτό το πρόβλημα δεν θα λυθεί μέσα στα 180 λεπτά μιας ακρόασης, όσο “επώδυνη” κι αν φανεί στα μάτια των ανυποψίαστων.


Πέμπτη, 25 Σεπτεμβρίου 2014

Τα αδιέξοδα και ο μονόδρομος


Στην δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα” λέει η πιο δημοφιλής, ξύλινη φράση που επιστρατεύουν πολιτικοί και δημοσιογράφοι στα πάνελ, όταν δεν έχουν άλλο επιχείρημα . Αυτό που αποφεύγουν να αραδιάζουν με τόσο κυνισμό είναι αν κατά τη γνώμη τους υπάρχουν και “μονόδρομοι”. Γιατί ουσιαστικά με αυτό το επιχείρημα βομβαρδίζεται η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη τα τελευταία πέντε χρόνια. Ο μονόδρομος στον οποίο έχουν μπει, άλλοτε με το καλό και άλλοτε με το ζόρι όλες οι ευρωπαϊκές κοινωνίες είναι αυτός της “ενάρετης” δημοσιονομικής προσαρμογής. Μια κλειστή λεωφόρος με πανύψηλα τείχη και κάμερες ασφαλείας για να μην μπαίνουν σε πειρασμό οι “χρήστες” και η οποία θα μας οδηγήσει κάποτε στον πανευρωπαϊκό παράδεισο. Εστω κι αν συχνά μοιάζει με εκείνα τα κατακόρυφα “roller coaster”, που αν δεν έχεις προνοήσει να δεθείς καλά, θα σε εκτοξεύσουν προς άγνωστη κατεύθυνση.

Το σύνθημα της κυρίας Μέρκελ ότι “δεν υπάρχει εναλλακτικός δρόμος”, συνειδητά αναπαράγεται από τους υποστηρικτές της και αφαιρεί από τους Ευρωπαίους πολίτες το δικαίωμα να αναζητήσουν κάποιο “σταυροδρόμι”, που θα μπορούσε να τους προσφέρει ένα εναλλακτικό δρομολόγιο. Αν κάποιος θέλει να είναι ειλικρινής και ανεξάρτητα να συμφωνεί ή όχι με τις γενικές γραμμές αυτές της πολιτικής θα έπρεπε να αναρωτηθεί αν αποτελεί εύσημο για τις δημοκρατικές κοινωνίες να μην έχουν παρά μια μόνο επιλογή. Ειδικά όταν στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι εκείνη, που υπαγορεύουν “οι αγορές και το Βερολίνο”.
Την ερχόμενη εβδομάδα θα ξεκινήσουν οι ακροάσεις των νέων μελών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αν κάποιος το δει κυνικά, θα πει ότι είναι απλά “για τα μάτια του κόσμου”. Οι εκλεκτοί του κυρίου Γιούνκερ δύσκολα θα απορριφθούν, όσο και αν τους στριμώξουν σε “ανάκριση” κάποιοι “φιλόδοξοι” ή όντως φιλότιμοι ευρωβουλευτές. Το πολύ-πολύ ορισμένοι από αυτούς να δουν κάποιο αρνητικό δημοσίευμα για το παρελθόν τους, όπως για παράδειγμα ο υποψήφιος της Ισπανίας για τον οποίο οι Πράσινοι εξέφρασαν αυτή την εβδομάδα σοβαρές αμφιβολίες για το πόσο αξιόπιστος μπορεί να είναι, με βάση τις προηγούμενες στενές του σχέσεις με εταιρείες πετρελαιοειδών.

Ετσι κι αλλιώς στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, από τα μισά περίπου της περασμένης θητείας του και σίγουρα καθ' όλη τη διάρκεια της ερχόμενης πενταετίας εδραιώθηκε ένα καθεστώς, που επίσης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί “μονόδρομος”. Δεν υπάρχει δηλαδή δυνατότητα να προκύψουν πλειοψηφίες, στις οποίες δεν θα μετέχει ο “μεγάλος συνασπισμός” Χριστιανοδημοκρατών-Σοσιαλδημοκρατών. Οι συσχετισμοί είναι πρακτικά τέτοιοι, που αν τα δύο “μεγάλα κόμματα” δεν συμφωνήσουν δεν εγκρίνεται τίποτα. Οι ελπίδες, που υπήρχαν προεκλογικά για μια μετατόπιση προς τα “αριστερά”, που θα έδινε δυνατότητα και για άλλες πλειοψηφίες, όπως για παράδειγμα Σοσιαλδημοκρατών-Πράσινων και Φιλελεύθερων ή Σοσιαλδημοκρατών-Πράσινων και Αριστεράς αποδείχτηκαν υπεραισιόδοξες. Και με δεδομένο ότι τα ευρωσκεπτικά και τα ευρωφοβικά κόμματα διαθέτουν μαζί πάνω από 120 έδρες είναι προφανές, ότι άλλη εναλλακτική δεν υπάρχει. (Ακόμα και μια συνεργασία Χριστιανοδημοκρατών-Φιλελευθέρων-Πρασίνων δε βγαίνει αριθμητικά.) Μονόδρομος ο “μεγάλος συνασπισμός” λοιπόν και στο Ευρωκοινοβούλιο όπως ακριβώς και στο Βερολίνο, όπως και στην Αθήνα (άσχετα αν εδώ η κατάρρευση των δύο εταίρων δεν τον κάνει πια να φαντάζει και τόσο μεγάλος). Το πόσο αυτό θα ενισχύσει το κύρος του “μοναδικού εκλεγμένου οργάνου” της Ενωσης θα φανεί, όταν θα έρθει και πάλι η ώρα της κάλπης...


Ξαναλέω. Δεν είναι κακό να συνεργάζονται οι δύο μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες της Ευρωβουλής. Είναι όμως προβληματικό να μην υπάρχουν άλλες “εν δυνάμει” πλειοψηφίες. Και έχουμε παραδέιγματα χωρών, όπως η Αυστρία, όπου η “δίχως εναλλακτική” μακρά συμβίωση στην εξουσία Χριστιανο-σοσιαλ-δημοκρατών οδήγησε στην γιγάντωση και θωράκιση του ακροδεξιού μπλοκ. Σίγουρα αυτό αποτελεί πηγή προβληματισμού για το μέλλον. Και σίγουρα δεν ήταν αυτό, που εννοούσαν όσοι υπόσχονταν, ότι “αυτή τη φορά οι ευρωεκλογές θα είναι διαφορετικές”. 
Και σε τελική ανάλυση αν αυτοί, που είχαν την ευθύνη για τη χάραξή του δεν τα υπολόγισαν σωστά, τότε μπορεί και ο “μονόδρομος” να καταλήξει σε αδιέξοδο.